डिक चेनी: ‘दहशतवादावरील युद्ध’ वास्तुविशारद ज्याला डार्थ वडर म्हटले जाणे आवडते

डोनाल्ड ट्रम्पच्या खूप आधी, एक अमेरिकन राजकीय व्यक्ती होती ज्याची उशिरा रात्रीच्या शोमध्ये सर्वव्यापी निंदा केली जाते: डिक चेनी. त्याला बऱ्याचदा दुष्ट अवतारी, शेवटच्या टप्प्यातील भांडवलशाहीचे प्रतीक म्हणून पाहिले जात असे आणि कालांतराने त्याची तुलना डार्थ वडरशी केली जाईल: डार्थ सिडियस’ अति-गौरवशाली शिकाऊ ज्याचा कीर्तीचा दावा निशस्त्र मुलांची हत्या करत होता. त्रासदायकपणे, किंवा कदाचित फ्रॉइडियन स्मितसह, चेनी समानतेकडे झुकले, इम्पीरियल मार्चच्या लीटमोटिफकडे स्टेजवर चालत गेले आणि त्याच्या ट्रकवर डार्थ वडेर ट्रेलर हिच कव्हर लावले.अर्थात, डोनाल्ड ट्रम्पने देखील त्याचा द्वेष केला, त्याला RINO (केवळ नावाने रिपब्लिकन) असे लेबल लावले आणि त्याच्या शेवटच्या दिवसात, चेनी यांना ट्रम्प विरुद्ध रेंगाळल्याबद्दल स्मरणात ठेवले जाईल, अगदी कमला हॅरिसचे समर्थन करण्यापर्यंत, त्यांना उदारमतवाद्यांच्या नजरेत डार्थ वडर रिडेम्पशन आर्क मिळवून दिले, ज्यांनी ‘दक्षिण युद्ध’ या भूमिकेवर त्वरित क्षमा केली. अमेरिकेने इराकवर अस्तित्त्वात नसलेल्या सामूहिक संहारक शस्त्रांवर आक्रमण केले आणि अशी प्रादेशिक अस्थिरता निर्माण केली, जी आजही जगाला सतावत आहे.

द वायोमिंग लाइनमन जो खूप दूर गुलाब

लिंकन, नेब्रास्का येथे जन्मलेले आणि कॅस्पर, वायोमिंग या धुळीच्या गावात वाढलेले, रिचर्ड ब्रूस चेनी नेहमीच बदनामीसाठी नशिबात नव्हते. DUI साठी दोनदा अटक करण्यात आली, येलमधून निष्कासित करण्यात आले आणि पॉवर-लाइन रिपेअरमन म्हणून काम केले गेले, चेनीच्या सुरुवातीच्या आयुष्यात सर्व सावधगिरीची कथा होती. त्याऐवजी, ते अथक पुनर्शोधांपैकी एक बनले. त्याला नंतर आठवले, ती त्याची पत्नी लीन होती – “कौंटीसाठी लाइनमनशी लग्न करण्यात स्वारस्य नाही” – ज्याने त्याला अल्टीमेटम दिला ज्याने त्याला पुन्हा विद्यापीठात आणि राजकारणात ढकलले.1970 च्या दशकापर्यंत, चेनी डोनाल्ड रम्सफेल्डचा शिष्य बनला (तिथे ज्ञात आणि ज्ञात अज्ञात आहेत), जेराल्ड फोर्डच्या नेतृत्वाखाली व्हाईट हाऊसचे चीफ ऑफ स्टाफ बनले. कॉग्रेसमध्ये सहा टर्म आणि जॉर्ज एचडब्ल्यू बुशचे संरक्षण सचिव म्हणून काम केल्यानंतर, जिथे त्यांनी ऑपरेशन डेझर्ट स्टॉर्मचे आयोजन केले होते, चेनी निवृत्तीसाठी तयार होते. त्यानंतर एका नेपो-बेबी टेक्सासच्या गव्हर्नरचा फोन आला जो उप-राष्ट्रपती पदासाठी धावणारा जोडीदार शोधत होता.

शिकारी कसा शिकार बनला

जॉर्ज डब्ल्यू. बुश यांची 2000 ची मोहीम स्थिर रिपब्लिकन मूल्यांकडे परत येण्याची अपेक्षा होती आणि डिक चेनी यांना संभाव्य उप-राष्ट्रपती निवडींची तपासणी करण्याची जबाबदारी देण्यात आली होती. त्याऐवजी, तो स्पष्ट पर्याय बनला. वॉशिंग्टन पोस्टच्या एका अहवालात असे लक्षात येते की चेनीने सुरुवातीला धीर दिला – तिकिटावर असण्याऐवजी तो सिंहासनामागील माणूस असण्याला प्राधान्य देत असे, परंतु लवकरच दुब्यामन आणि त्याच्या वारशाशी ते अतूटपणे जोडले गेले. त्याने गुरुत्वाकर्षण आणले, बुशने दावा केला, परंतु चेनीने बरेच काही आणले: नोकरशाही मशीनवर पूर्ण प्रभुत्व, प्रत्येक पाईमध्ये बोट असणारा माणूस, वॉशिंग्टनची चाके कशी वळली हे माहित होते आणि अमेरिकन राजकीय मशीनला त्याच्या इच्छेनुसार कसे बनवायचे. पण नंतर 9/11 घडला आणि जगाला एक वेगळे चेनी भेटले: ज्याचा वारसा तळहातांना चिकटवण्यापलीकडे जाईल आणि सिनेटर्सना पंक्तीत पडण्यास पटवून देईल.

चेनी सिद्धांत

फाइल – संरक्षण सचिव डिक चेनी 7 मे 1991 च्या या फाइल फोटोमध्ये दक्षिण इराकमध्ये तैनात असलेल्या यूएस आर्मीच्या काही सैनिकांसोबत पोझ देत आहेत. (एपी फोटो/बिल हेबर, फाइल)

ट्रुमन किंवा मोनरो सिद्धांतांप्रमाणे, ‘चेनी डॉक्ट्रीन’ कधीच खऱ्या अर्थाने शब्दबद्ध नव्हते, परंतु त्याचे व्यापक रूप अजूनही बहुतेक लोकांना समजू शकते. एका ओळीत, ते सारांशित केले जाऊ शकते: प्रथम स्ट्राइक, नंतर विचारा. स्थूलपणे, याचा अर्थ स्वसंरक्षण (दहशतवाद्यांकडे डब्ल्यूएमडी असण्याची एक टक्का शक्यता असल्यास, आपण त्यास निश्चित मानले पाहिजे), प्रतिकारशक्तीपासून आमूलाग्र बदल ज्यामुळे सद्दाम हुसेनविरुद्ध युद्ध झाले.दुसरी त्यांची एकात्मक कार्यकारी सिद्धांताची कल्पना होती, ज्याने राज्यघटनेचे शब्द घेतले: “कार्यकारी शक्ती युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिकाच्या राष्ट्राध्यक्षाकडे निहित असेल.” त्या कार्यकारी अधिकाराची भूमिका आणि कार्यकारिणीला किती अधिकार असायला हवेत हे स्पष्ट न करता अध्यक्षांना खूप जास्त अधिकार दिलेला आहे असा विश्वास असलेल्या संघविरोधी लोकांना या ओळीने नेहमीच चिंता केली होती.चेनीचा असा विश्वास होता की अध्यक्ष (आणि विस्ताराने उपाध्यक्ष) यांचे राष्ट्रीय सुरक्षा आणि परराष्ट्र धोरणावर संपूर्ण नियंत्रण असले पाहिजे, ज्यामध्ये काँग्रेस, न्यायालये किंवा राजकीय निरीक्षणाचा हस्तक्षेप नाही. या विश्वासामुळेच बुशच्या काळात देशभक्त कायदा, वॉरंटलेस वायरटॅपिंग आणि पाळत ठेवणे आणि ताब्यात घेण्याच्या अधिकारांचा विस्तार झाला.आणि तिसरा घटक म्हणजे सुरक्षा स्वातंत्र्यापेक्षा जास्त आहे ही धारणा. 9/11 नंतर लगेचच तो म्हणाला, “तुम्ही इच्छित असाल तर आम्हाला गडद बाजूने काम करावे लागेल. “जे काही करणे आवश्यक आहे ते कोणत्याही चर्चेशिवाय शांतपणे करावे लागेल.” हे एक मार्गदर्शक तत्त्वज्ञान बनले: न पाहिलेल्या शत्रूंशी न पाहिलेल्या पद्धतींनी लढा. हे CIA ब्लॅक साइट्स, वर्धित चौकशी (छेडछाड) आणि गुप्ततेच्या संस्कृतीचे समर्थन करते ज्यामुळे कार्यकारी निर्णयांना छाननीपासून संरक्षण होते.हे चेनी होते, ज्याने सद्दाम हुसेनला अल-कायदाशी जोडले होते, ज्याने अपहरणकर्ता मोहम्मद अट्टा प्रागमध्ये एका इराकी एजंटला भेटल्याचा दावा खोडून काढला होता. “अल-कायदा आणि इराकी सरकार यांच्यात संबंध असल्याचे जबरदस्त पुरावे आहेत,” तो 2004 मध्ये म्हणाला. तिथे नव्हते.

फायर, फ्युरी आणि सदैव युद्धे

तथाकथित चेनी डॉक्ट्रीनने युद्धपूर्व युद्ध, राजवटीत बदल आणि अनियंत्रित कार्यकारी शक्ती एकत्र करून धोकादायक कॉकटेल बनवले. धमक्या पूर्णपणे साकार होण्याची वाट न पाहता अभिनय करण्यावर त्यांचा विश्वास होता – एक तत्वज्ञान ज्याने आम्हाला 2003 मधील इराक आक्रमण दिले. सद्दामला डब्ल्यूएमडी असल्याचा दावा करणारा चेनी हा सर्वात मोठा आवाज होता. “सोप्या भाषेत सांगायचे तर, सद्दाम हुसेनकडे आता मोठ्या प्रमाणावर विनाश करणारी शस्त्रे आहेत यात काही शंका नाही,” त्याने ऑगस्ट 2002 मध्ये परदेशी युद्धांच्या दिग्गजांना सांगितले.एकही सापडला नाही. खर्च: 4,000 अमेरिकन सैनिक, शेकडो हजारो इराकी मृत्यू, ट्रिलियन डॉलर्स आणि प्रादेशिक शक्ती पोकळी ज्याने ISIS ला जन्म दिला. इराक बॉडी काउंट प्रकल्पानुसार, आक्रमणानंतर 200,000 हून अधिक नागरिक हिंसकपणे मरण पावले आहेत.चेनीने वॉटरबोर्डिंग, ब्लॅक साइट्स आणि ग्वांतानामो येथे अनिश्चित काळासाठी ताब्यात घेण्याचे समर्थन केले. “मी आमच्या वर्धित चौकशी कार्यक्रमाचा खंबीर समर्थक होतो आणि राहिलो,” त्याने त्याच्या आठवणीत लिहिले. 2014 च्या सिनेट इंटेलिजन्सच्या अहवालाचा सामना करताना अशा युक्त्यांना क्रूर आणि कुचकामी असे संबोधले गेले तेव्हा चेनीने मान हलवली: “मी ते एका मिनिटात पुन्हा करेन.”

उपाध्यक्षपदाची पुनर्व्याख्या — आणि स्वतः अध्यक्षपद

फाइल – रिचर्ड “डिक” चेनी व्हाईट हाऊस, वॉशिंग्टन येथे 4 नोव्हेंबर 1975 रोजी. त्यांची व्हाईट हाऊस चीफ ऑफ स्टाफ म्हणून नामांकन करण्यात आले. (एपी फोटो/एचबी, फाइल)

चेनी यांनी उपाध्यक्षपदाचे अभूतपूर्व सत्तेच्या केंद्रात रूपांतर केले. त्यांनी गुप्त ऊर्जा टास्क फोर्सचे अध्यक्षपद भूषवले, गुप्तचर माहिती दिली आणि CIA च्या ताब्यात आणि चौकशी कार्यक्रमाचे वैयक्तिकरित्या मंजूर केलेले भाग. त्याने असा युक्तिवाद केला की उपाध्यक्ष हे प्रकटीकरण कायद्यांसाठी कार्यकारी शाखेचा भाग नव्हते, परंतु जेव्हा ते विशेषाधिकाराच्या बाबतीत होते.तो काउबॉय बूट्समध्ये कार्ल श्मिट होता, त्याने 9/11 नंतरच्या अमेरिकेसाठी अपवादात्मक स्थिती तयार केली होती. प्रत्येक संकट ही काँग्रेस किंवा न्यायालयांद्वारे अनियंत्रित अध्यक्षीय अधिकारांचा विस्तार करण्याची संधी होती. “एकत्रिक कार्यकारी सिद्धांत” हा केवळ शैक्षणिक नव्हता; चेनी अंतर्गत, ते ऑपरेशनल सिद्धांत बनले.जॉर्ज डब्ल्यु. बुश सुद्धा खडखडाट करू लागले. जेव्हा बुशने खोटी साक्ष आणि न्यायात अडथळा आणल्याबद्दल दोषी ठरलेल्या चेनीच्या सहाय्यक स्कूटर लिबीला माफ करण्यास नकार दिला तेव्हा त्यांचे नाते तुटले. चेनी संतापले होते. “त्याने राष्ट्रपतीपद हे त्याला सापडले त्यापेक्षा कमकुवत सोडले,” माजी सहाय्यक लॉरेन्स विल्करसन म्हणाले, ज्यांनी चेनीला “वेगळ्या प्रकारचे उपाध्यक्ष – एक न निवडलेले सह-अध्यक्ष” म्हटले.

हॅलिबर्टन हँगओव्हर आणि इतर इडिओसिंक्रेसीज

ते उपाध्यक्ष होण्यापूर्वी, चेनी हे जागतिक तेल सेवा क्षेत्रातील दिग्गज हॅलिबर्टनचे सीईओ होते. इराक आणि अफगाणिस्तान युद्धांदरम्यान, हॅलिबर्टनला यूएस लष्करी यंत्राची पुनर्बांधणी, पुरवठा आणि इंधन यासाठी कोट्यवधी रुपयांचे कंत्राट देण्यात आले. चेनीने दावा केला की त्याने त्याचे हितसंबंध काढून टाकले होते, परंतु ऑप्टिक्स हे हानिकारक होते: एक युद्ध ज्याने अमेरिकेच्या सर्वात मोठ्या संरक्षण कंत्राटदारांपैकी एक – आणि त्याचे माजी सीईओ समृद्ध केले.मग लहान, अनोळखी क्षण होते. 2006 मध्ये, टेक्सासमध्ये लावेच्या शिकारीदरम्यान त्याने चुकून त्याचा शिकारी भागीदार, 78 वर्षीय वकील हॅरी व्हिटिंग्टन, चेहऱ्यावर गोळ्या झाडल्या. ही कथा व्हाईट हाऊसच्या नव्हे तर स्थानिक पत्रकारांद्वारे पूर्ण दिवसानंतर फुटली. जेव्हा व्हिटिंग्टनने गैरसोयीबद्दल चेनीची माफी मागितली तेव्हा ते चेनीचे शिखर होते: शक्ती इतकी परिपूर्ण आहे की त्याला स्वतःचे स्पष्टीकरण देण्याची गरज नाही.त्यातच त्याचे 2012 मधील हृदय प्रत्यारोपण, “नाडी नसल्याबद्दल” त्याचा डेडपॅन विनोद, फ्लाय-फिशिंगची त्याची आवड, आणि कधीही पश्चात्ताप दाखविण्यास नकार, आणि आपण त्या माणसाला पूर्णत: अभेद्य, अप्रामाणिक आणि गडदपणे हास्यास्पद समजू शकता.

रिनो इयर्स आणि अंतिम विश्वासघात

त्याच्या अंतिम कृतीत, बुश काळातील डार्थ वडरने स्वतःला निर्माण केलेल्या साम्राज्यातून बाहेर काढले. चहापानाचा त्याला काही उपयोग नव्हता. मागा चळवळीने त्यांचा तिरस्कार केला. आणि डोनाल्ड ट्रम्प, नेहमी राग बाळगणारे, चेनीला “आपत्ती” आणि “RINO” म्हणतात. चेनीने उत्साहाने अनुकूलता परत केली.“आपल्या देशाच्या 246 वर्षांच्या इतिहासात, डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यापेक्षा आपल्या प्रजासत्ताकाला मोठा धोका असणारी व्यक्ती कधीच आढळली नाही,” असे त्यांनी 2022 मधील आपल्या मुलीच्या, लिझ चेनीच्या प्रचार जाहिरातीत म्हटले आहे. त्याच वर्षी, तो कॅपिटॉलमध्ये उभा राहिला आणि त्याने स्वतःच्या पक्षाची निंदा केली: “मी दहा वर्षे येथे असताना मला माहीत असलेल्या कोणत्याही लोकांसारखे नेतृत्व नाही.”2020 ची निवडणूक मान्य करण्यास ट्रम्प यांनी नकार दिला तेव्हा चेनी मागे हटले. 6 जानेवारी रोजी जेव्हा कॅपिटलवर हल्ला झाला तेव्हा त्याने त्याला “एक शोकांतिका” आणि “चालू धोका” म्हटले. आणि अंतिम, प्रतिकात्मक धक्का ज्या पक्षाला त्यांनी एकदा परिभाषित करण्यात मदत केली होती, चेनी म्हणाले की त्यांनी 2024 मध्ये कमला हॅरिसला मतदान केले. “कारण संविधानाचे कर्तव्य,” ते म्हणाले, “पक्षासमोर येणे आवश्यक आहे.”

द लास्ट डिक

चेनी यांचे नोव्हेंबर २०२५ मध्ये वयाच्या ८४ व्या वर्षी न्यूमोनिया आणि हृदयविकाराच्या गुंतागुंतीमुळे निधन झाले. त्याच्या कुटुंबीयांनी त्याला “पुरुषातील एक महान राक्षस” म्हटले. त्याचे समीक्षक त्याला विध्वंसाचे शिल्पकार म्हणतील. परंतु प्रत्येकजण सहमत आहे: त्याने अमेरिकन अध्यक्षपदाचा आकार बदलला, जागतिक इतिहासाची चाप वाकवली आणि एकदाही मागे वळून पाहिले नाही. ट्रम्प यांनी सार्वजनिकपणे हुकूमशाही प्रवृत्ती सामान्य करण्याआधी, चेनीने त्याबद्दल ट्विट करण्याची तसदी न घेता त्यांना गुप्तपणे कार्यान्वित केले. चेनीला नेव्हर-ट्रम्पर उदारमतवादी लोकांमध्ये मुक्ती मिळू शकते, परंतु ज्यांना जगात राहायचे आहे त्यांच्यासाठी, डार्थ वडेरला कोणतीही पूर्तता नाही – फक्त इम्पीरियल मार्चचा धक्कादायक प्रतिध्वनी.